Mini Sözlük

Sitemizde geçen bazı terim, sözcük, isim ve kısaltmaların sitemizde kullanışına göre anlamları:

AC/DC ünite: Elektrikli araç şarj istasyonları için DC ve AC olarak iki farklı ünite bulunur. AC, alternatif akımı, DC ise doğru akımı ifade eder. Elektrikli araç ünitelerindeki en temel fark, AC akımının dönüştürüldüğü yerdir. AC şarj ünitesinde gelen alternatif akım, aracın içerisinde bulunan dönüştürücü tarafından doğru akıma çevrilir. DC şarj ünitesinde ise bu dönüşüm, şarj ünitesinin içinde gerçekleştirilerek doğrudan bataryaya iletilir. AC şarj ünitesinin içinde bir dönüştürücü olmadığından aracı şarj etme süreci daha uzundur. Kurulumu kolay, sistem gereksinimi daha az olduğu için bireysel ev/iş yeri şarj istasyonu için daha çok AC şarj cihazları kullanılır. 3,7 kW’dan 22 kW’a kadar ticari üretimleri vardır. DC şarj ünitelerinin içerisinde AC/DC dönüştürücü bulunduğu için ünite içinde dönüştürülen alternatif akım direkt olarak aracın bataryasına aktarılır. Şarj ünitesi içerisindeki dönüştürücü, arabanın içindeki dönüştürücüden daha verimli olduğu için DC şarj daha hızlıdır. DC şarj ünitelerinde yoğun bir güç dönüştürücü bulunur. DC ünitelerinin sistem gereksinimleri fazla ve maliyeti yüksektir. Bu nedenle özellikle halka açık, yoğun geçiş trafiği olan güzergahlardaki şarj istasyonlarında kullanılır. 20 kW’dan 600 kW’a kadar ticari üretimleri vardır.

Algoritma: Belirli bir problemi çözmek veya belirli bir amaca ulaşmak için çözüm yolunun adım adım tasarlanmasıdır. Algoritmalar sadece bilgisayar bilimlerinde değil hayatın her alanında kullanılır.

Arazi GES: Geniş tarıma uygun olmayan araziler üzerine kurulan, yüksek kapasiteli fotovoltaik panellerden oluşan güneş enerjisi santrallerdir. 1 MW santral için yaklaşık 15 dönüm arazi gerekir. Bir arazinin GES’e tahsis edilebilmesi için oldukça fazla şart vardır. Lisanssız GES Yönetmeliği’nde son yapılan değişiklikle artık GES arazilerinin aynı dağıtım şirketi bölgesinde olmasına gerek kalmamıştır.

Bağlantı görüşü: Bir dağıtım şirketinin bir tesise ya da şarj istasyonuna elektrik enerjisinin hangi koşullarda bağlanabileceğini teknik olarak değerlendirdiği bir ön onay belgesidir.

Bireysel halka açık olmayan şarj istasyonu: Satış yapmayan sadece kişisel kullanım için ev, iş yeri vb. mekanlara kurulan şarj üniteleri.

Bütünleşik sistem: Bütünleşik sistemler, farklı donanım ve bileşenlerin tek bir uyumlu yapı içinde birleştirilmesiyle oluşturulan çözümlerdir.

Çağrı mektubu: Enerji sektöründe özellikle yenilenebilir enerji projeleri (örneğin güneş veya rüzgâr enerjisi santralleri) geliştirirken, üretim tesisinizin elektrik şebekesine bağlanmasına dair alınması gereken resmi bir onay belgesidir. Bağlantı görüşünde yer alan şartları tutturan tesislere şebekeye bağlanmaları için gerekli teknik ve idari adımları başlatmasına izin veren bir davet yazısı niteliğindedir.

Çatı GES: Bireysel veya ticari yapıların çatılarına kurulan güneş enerji sistemlerine çatı GES adı verilir. Genel manada bağlı olduğu yapının enerji maliyetlerinin belirli bir kısmını veya tamamını karşılamak projeye dair temel amaçlardan biridir. Bağ evi çatılarından, çok büyük fabrika, depo, antrepo çatılarına kadar kurulabilir. Tüketim noktası ile bütünleşik olması nedeniyle dağıtım ya da iletim hattı ücreti ödemez.

Dağıtım hattı: Genel olarak, elektrik üretim tesisleri ile, transformatör istasyonları arasındaki hatlar yüksek gerilim; diğer hatlar ise Enerji Nakil hattı ve/veya Elektrik Dağıtım Hattı olarak adlandırılır.

İletim hattı: İletim hatları, elektrik enerjisinin büyük miktarlarda uzak mesafelere iletilmesini sağlayan yüksek gerilimli elektrik hatlarıdır. Elektrik enerjisi üretim merkezlerinden tüketim noktalarına doğru iletim hattı üzerinde seyahat ederken, enerjinin kaynak noktasından tüketim noktasına güvenli ve verimli bir şekilde iletilmesini sağlarlar.

İletim ve dağıtım hatları arasındaki temel fark, iletim hatlarının uzun mesafeli, yüksek voltajlı elektrik iletimi için, dağıtım hatlarının ise daha kısa mesafeli ve düşük voltajlı elektrik iletimi için olmasıdır. Örneğin, iletim hatları otoyol kenarlarında görebileceğiniz elektrik hatlarıyken, dağıtım hatları sokak kenarlarında görülebilir.

Dağıtım şirketi: Belirlenen bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal eden tüzel kişidir. Dağıtım şirketlerinin temel görevleri; bakım-onarım, kurulum ve işletme başlıkları altında toplanır. Elektrik altyapısının kurulmasından, elektrik bağlanmasından ve kesilmesinden, elektrik dağıtım hatlarındaki bakım ve onarımdan, sayaç okuma, değiştirme, sökme ve takma gibi işlemlerden dağıtım şirketleri sorumludur. Türkiye’de elektrik dağıtım hizmetleri, 21 bölgede faaliyet gösteren 21 özel şirket tarafından sağlanmaktadır. Bu şirketler, her bir bölge için tekelleşmiş durumdadır ve bölge halkına elektrik sağlamakla sorumludurlar.

EA/EV: Elektrikli araç. Electric vehicle

Enerji depolama sistemleri: Herhangi bir zamanda ve herhangi bir enerji kaynağı ile üretilen enerjiyi depolayan ve istenilen yer ve zamanda tekrar kullanılmasını sağlayan sistemlerdir. Yenilenebilir enerji kaynakları, özellikle belirli zamanlarda enerji üretme kapasiteleri ile sınırlıdır. Bu durumda, enerji depolama yapmak gerekir. Enerji depolama sistemleri genellikle batarya depolama sistemleri, hidrojen depolama, termal enerji depolama, süperkapasitörler ve pompalı depolama gibi yöntemlerle yapılır. Yenilenebilir enerji kaynaklarının daha etkin bir şekilde kullanılmasına da olanak tanırlar.

EPDK: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), Türkiye’deki enerji sektörünün düzenlenmesinden sorumlu olan bağımsız bir kamu kuruluşudur.

ETKB: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı

FAVÖK: Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kar” tanımlamasının kısaltılmış hali olarak bildiğimiz bir kavramdır. EBITDA ise “Earnings Before Interest, Tax, Depreciation and Amortization” anlamına gelir. Kısacası FAVÖK ve EBITDA anlam bakımından aynı şeyi ifade ederler.

Fon/kaynak/sermaye: Bir kurumu, bir işletmeyi finanse etmek ya da belirli bir işi yürütmek için, gerektikçe harcanmak üzere ayrılan para.

Fotovoltaik: Güneş hücreleri yahut güneş panelleri ile güneşten elektrik üretme yöntemidir diyebiliriz.

GES: Güneş enerjisi santrali.

Getiri periyodu: Genellikle yatırımın geri dönüş süresi olarak adlandırılabilir. Ancak biz sitemizde yatırımlardan elde edilen gelirin kâr payı avansı niteliğinde şirketten kooperatife, gelir gider farkı olarak kooperatiften üyelere ödenme aralığı anlamında kullandık.

Halka açık şarj istasyonu: Şehir içinde veya otoyol kenarlarında bulunan, elektrikli araç sahiplerinin araçlarını şarj edebileceği ücretli olarak hizmet veren şarj istasyonlarıdır.

Işıma ve radyasyon haritası: Bir bölgenin güneşlenme süresi (saat-yıl), radyasyon değeri açısından ölçümlerinin harita üzerinde gösterilmesidir. Güneş enerjisi santrallerinin verimliliğini ölçmek için kullanılır.

İnvertör: Güneş panelinin düzensiz doğru akım (DC) çıkışını alternatif akıma (AC) dönüştüren bir elektrik dönüştürücü olarak tanımlanabilir. İnverterler bu işlevi dışında tüm tesisi kontrol etmemizi ve izlememizi

İşletme kooperatifi: İşletme kooperatifleri 1163 sayılı Kooperatifler Yasası’na tabi olan bir kooperatif türüdür. Bir işletmeyi birlikte kurmak, yönetmek ve kazancı ortaklaşa paylaşmak için oluşturulan bir organizasyondur.

Kâr payı/temettü: Bir işletmenin maliyet giderleri ve zararları düşüldükten sonra kalan net kârın ortaklara dağıtılması öngörülen ve her paya düşen bölümü.

Kâr payı avansı/ Temettü avansı: Kâr payı avansı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (“6102 sayılı TTK”) ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan ve 9 Ağustos 2012 tarihli Resmî Gazete ’de yayımlanan Kâr Payı Avansı Dağıtımı Hakkında Tebliğ (“Tebliğ”) ile düzenlenir. Tebliğ, Sermaye Piyasası Kanununa tabi olmayan şirketler ile limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketleri kapsar. Tebliğ m. 5 uyarınca, şirketlerin kâr payı avansı dağıtabilmeleri için; şirket genel kurulunca kâr payı avansı dağıtılmasına ilişkin karar alınması ve kâr payı avansı dağıtılacak hesap döneminde hazırlanan üç, altı veya dokuz aylık ara dönem finansal tablolara göre kâr edilmiş olması gereklidir.

Karbon sertifikası: Yenilenebilir enerji, teknolojik gelişme, ormanlaştırma, tarım, enerji tasarrufu gibi noktalardan üretilen ve Gold Standart, Vera, Global Carbon Councill gibi kuruluşlardan akredite edilerek listelenme etkisi alan karbon kredilerine ait sertifikalara karbon sertifikası denir.

Katılım Enerji/ Yeni Yüzyıl Enerji A.Ş./Şirket: SS. Yeni Yüzyıl İşletme Kooperatifi’nin %70 bağlı ortaklığı olan firma.

Katılım neması: Kooperatif üyelerinin katılım payı karşılığı aldığı gelir-gider farkı (kâr).

Katılım payı/katılım ücreti/üyelik payı/üyelik bedeli: Kooperatif üyelerinin kooperatife katılmak/üye olmak için ödedikleri meblağ.

Katılımcı/üye/yatırımcı: Kooperatif üyesi.

Keşif yapmak: GES veya şarj istasyonu kurulacak bölgenin elektrik alt yapısı açısından incelenmesi.

KOOPBİS: Kooperatif bilgi sistemi.

Kooperatif eşitlik ilkesi: Kooperatiflerde ortakların hak ve borçlarının dayandırıldığı temel ilke eşitlik ilkesidir. Eşitlik ilkesi Kooperatifler Kanunu’nun 23. maddesinde hüküm altına alınmıştır. Anılan hükme göre: “Ortaklar bu Kanunun kabul ettiği esaslar dahilinde, hak ve vecibelerde eşittirler.”

kW: Kilovat. Uluslararası en küçük elektrik güç birimi olan watt (vat)’ın 1000 birimlik değerine karşılık geliyor.

kWe: Kilovat-elektrik (kWe): Bin vat elektrik kapasitesi.

kWh: Gücün (watt) zamanla çarpılmasıyla bulunan enerji miktarıdır. Örneğin, 1 kW gücündeki bir cihaz 1 saat çalıştığında 1 kWh enerji tüketir.

kWp: Bir fotovoltaik sistem veya panelin tepe gücüdür. Güneş paneli sistemlerine, güneşli bir öğleden sonra gibi en yüksek performansta enerji üretimini ifade eder.

Lisanslı GES: Son çıkan yönetmelik gereğince, 1 MW ve üzeri enerji üretim tesisleri üretime başlamadan önce üretim lisansı almak zorundadır. Bu tür tesislerde tüketim gösterme zorunluluğu bulunmamakta ve üretilen enerji aracısız bir şekilde şebekeye iletilmektedir. Lisanslı enerji üretim tesislerinde lisans süresi 49 yıl ile sınırlıdır. Bu süre boyunca üretilen enerji piyasa koşullarında da satılabilir.

Lisanssız GES: 2013 yılında yayınlanan “Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği” ile lisanssız elektrik üretimi konusu düzenlenmiştir. Bu yönetmelik, gerçek veya tüzel kişilerin lisans almadan ve şirket kurmadan elektrik üretimi yapabilmesini sağlamaktadır. Lisanssız elektrik üretimi modelinde öz tüketim şartı bulunmaktadır, yani üretilen elektrik kendi tüketimi için kullanılmaktadır.

Lokasyon: Herhangi bir şeyin bulunduğu alan veya konum diyebiliriz ve birçok farklı sektörde kullanılır. Farklı amaçlar için kullanılsa da yansıtılan anlam hep yer ve konumu işaret eder. Şarj istasyonu sektöründe şarj istasyonunun olduğu alanı temsil eder.

Mahsuplaşma: Mahsuplaşma, lisanssız elektrik üreticilerinin ürettikleri fazla elektriği şebekeye vererek tükettikleri elektrikle karşılıklı olarak hesaplaştıkları bir süreci ifade eder. Bu işlem, net tüketim veya üretimi belirlemek için kritik önem taşır. Lisanssız Elektrik Üretimi Yönetmeliği kapsamında Elektrik Piyasasında Mahsuplaşma, “belirli bir zaman içerisinde gerçekleşen, tüketim ve üretimin birbirinden düşürülerek kWh cinsinden net tüketim ya da net üretim değerinin bulunması” işlemine verilen isimdir.

Off-Grid sistem: Bir elektrik dağıtım sistemi ile donatılmamış yerler için şebekeden bağımsız bir elektrik sistemidir.

Öz tüketim: Kendi ihtiyacını karşılamak için tasarlanan sistemdir. Üretilen enerjinin kendi ihtiyacı kadar olan kısmı tüketilir. Eğer artan üretim varsa tüketim kadar kısmı dağıtım sistemine verilerek satılabilir.

Panel: Fotovoltaik paneller ya da güneş panelleri, güneş enerjisini yakalayıp elektrik enerjisine dönüştüren materyallerdir. Paneller küçük hücrelerden oluşurlar. Bu hücreler yarı iletken materyallerden yapılırlar. Yapımlarında ağırlıklı olarak silikon tercih edildiği söylenebilir.

Piyasa değeri: Bir şirketin hisse senetlerinin toplam değeridir. Piyasa değeri, en basit işlevi ile şirket büyüklüklerini karşılaştırmak için kullanılır ve yatırımcıların risk ve getiri potansiyelini değerlendirmelerine yardımcı olur

Sertifika/şarj ağı alt lisansı: Şarj Hizmeti Yönetmeliği’nin 20. maddesi, şarj ağı işletmecisinin, üçüncü kişilerce şarj istasyonu kurulması ve işletilmesi ile şarj istasyonunun kendi şarj ağına bağlı olarak çalışması için sertifika düzenlemesi gerektiğini belirtmektedir. Bu sertifika, şarj ağı işletmecisi ve sertifika verilen şarj istasyonu işletmecisi arasındaki hak ve yükümlülükleri tanımlar. Her bir şarj istasyonu için yalnızca bir lisans sahibi tarafından sertifika düzenlenebilir. Düzenlenen sertifikanın süresi ilgili şarj ağı işletmeci lisansının geçerlilik süresini aşamaz. Şarj istasyonu işletmecisi şarj ağı işletmecisinden aldığı bir sertifikayla birden fazla şarj istasyonunda şarj hizmeti sunabilir.

Soket: Elektrikli araba şarj soketi, özel olarak tasarlanan ve elektrik enerjisinin doğru bir şekilde bataryaya iletilmesini sağlayan elektriksel bağlantı noktasıdır. Bu soketler, aracın şarj cihazına bağlanmasını sağlar ve farklı tipleri bulunmaktadır.

Şarj ağı lisansı: 21.12.2021 tarihinde 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu (“EPK”) değiştirilerek şarj hizmetleri yeni bir piyasa faaliyeti olarak mevzuatımıza girmiş oldu. Sözü geçen değişiklik ile, şarj hizmeti sunmak isteyenlerin şarj ağı işletme lisansı alması gerektiği düzenlendi. EPK’da yapılan düzenleme uyarınca sözü geçen lisansın lisans sahibine, lisansında belirtilen bölge veya Türkiye genelinde şarj istasyonları kurma ve işletme, şarj ağına bağlı olarak şarj ağı istasyonları kurulması için sertifika verme ve elektrikli araç kullanıcıları ile sadakat sözleşmesi imzalama yetkisi vereceği düzenlendi.

Şarj ağı işletmecisi: Şarj ağı lisansı olan işletme.

Şarj istasyonu işletmecisi: Şarj ağı işletmecisi tarafından verilen sertifika ile belirli bölge veya ülke genelinde şarj istasyonu kurabilen işletme.

Trafo: Trafoların, enerji üretimi ve dağıtımında kullanımı yaygın olarak görülen makinalar olmasıdır. Elektrik enerjisinin santrallerden kullanım alanına iletimi sırasında hatlarda güç kaybının yanında gerilim düşüşleri de görülebilmektedir. Bu durumu en aza indirmek amacı ile gücün sabit tutulması fakat gerilim yükseltilmesi gereklidir. Daha başka bir deyişle akımın düşürülmesi durumu saplanır. Akımın düşürülmesi ile hatlarda kullanılmakta olan iletkenlerin kesitleri de küçülmüş olmaktadır. Meydana gelen bu küçülme ile kayıplar azalır, iletken maliyeti düşer. Trafonun kullanım amaçlarından biri voltaj veya akımı indirmek ya da yükseltmektir.

TTK: Türk Ticaret Konunu

YEKDEM: Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması. Devlet, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı enerji yatırımcılarını, 10 yıl süreyle döviz bazında belirli bir fiyat üzerinden alım garantisi sunarak destekliyor.

Yeni Yüzyıl İşletme Kooperatifi: Katılım Enerji’nin büyük ortağı olan kooperatif.